Het Rondeel
Appartementencomplex
De Deel – Emmeloord
HET ONTWERP
Architectenbureau 19 Het Atelier uit Zwolle.
Bouwbedrijf Roos (voorheen L. de Graaff) uit Emmeloord
De naam: Rondeel
Een rondeel is een uit de muurtoren ontwikkelde, verzwaarde en verlaagde ongeveer halfronde uitbouw van een vestingmuur.
Leuk gevonden, maar met een middeleeuws verdedigingsbolwerk heeft het natuurlijk niets te maken.
Er staan nu twee nieuwe appartementengebouwen op De Deel:
- Het AanDeel staat Aan het plein De Deel
- Het Rondeel, ook op De Deel, maar heeft duidelijke afgeronde gevels
De architectuur van Het Rondeel is eigentijds en gebaseerd op het “Nieuwe Bouwen”. Het is een alzijdig gebouw: er is geen “achterkant”.
Het gebouw heeft strakke witte belijning met glaspuien en baksteeninvulling.
Het geheel is verzacht door het afronden van de hoeken en de dakopbouw van de derde verdieping.
Het baksteen is met grijs-gele metselwerkstrips in verticaal verband opgebouwd.
Om een natuurlijke overgang naar het straatniveau van De Deel te krijgen zijn er hoge glazen puien bij de commerciële ruimtes.
De entree van de woningen is transparant, ruim 4,5 meter hoog, aansluitend aan de puien van de werkruimten en daarbij goed zichtbaar vanaf het centrumplein De Deel.
Rondeel staat op deze plek op De Deel
Wat stond er.
- Op de plaats van het AanDeel (nummer 21) stond een gebouw van de NAK. De Nederlandse Algemene Keuringsdienst.
- Op de plek van het Rondeel (nummer 22) stond het Coöperatieve Landbouwhuis.
Verwarring: De NAK verhuisde al eerder naar de Randweg. Daardoor stond dit gebouw lang leeg. (De VVV heeft er nog een kantoor gehad)
Toen Makelaar Sinke de grote blauwe (lelijke) dwarsvleugel voor het Landbouwhuis plaatste, zijn de heren van het Landbouwhuis verhuisd naar het leegstaande NAK. Het naambordje hebben ze overgeplaatst.
Kunst oude gebouwen
Op het Landbouwhuis en de NAK zat een ‘sgraffito’.
Dat is een schildertechniek waarbij texturen en vormen worden gemaakt door een nat, pas geschilderd oppervlak te schuren.
Sgraffito NAK
Sgraffito Landbouwhuis
Verschil in sgraffito
NAK
De uitgangspunten bij de ornamentiek van het gebouw van de Nederlandse Algemene Keuringsdienst was gelegen in de gedachte aan natuurlijk gegroeide, vloeiende vormen, aan planten, aan korenvelden, aan een wolkenlucht, aan zon en wind.
Landbouwhuis
Maar in de sfeer van het sgraffito-werk aan het Coöperatieve Landbouwhuis zal de mens zijn entree doen en vooral ook hetgeen hij maakt. Hier zullen hoekiger lijnen en een meer stotend ritme overheersen. Men zal eerder denken aan landbouwmachines, dan aan het gewas dat zij oogsten. Het is beslist niet de bedoeling dat men direct bepaalde symbolen of een belijnd verhaal in de voorstelling ziet
Bron: de Noordoostpolder van 18 april 1958
Sloop
Bij de sloop van de NAK staat te lezen in de Flevopost van 20 augustus 2009:
Een paneeldeel van deze sgraffito krijgt een passende nieuwe plek in het centrum.
Toch is dit niet gelukt. De panelen waren te dun en maakte teveel onderdeel uit van de muur.
Bij de sloop van het Landbouwhuis januari 2022 heeft men de panelen gefotografeerd.
En deze komen nu terug in het Rondeel.
Sgraffito
De term sgraffito komt van het Italiaanse werkwoord sgraffiare, wat ‘krabben’ betekent. Bij het vervaardigen van sgraffiti wordt in de verse pleister een lijntekening gekrast en ingekleurd volgens de fresco-techniek. In Nederland wordt de techniek eigenlijk pas vanaf de wederopbouwperiode toegepast en wordt dan veelal gebruikt voor zelfstandige kunstwerken.
Over de kunstenaar
Dick Zwier begon, 18 jaar oud, zijn opleiding aan de Rijksacademie in Amsterdam. Hier volgde hij eerst de opleiding vrije schilderkunst bij Hendrik Jan Wolter en vervolgens monumentale kunst bij Heinrich Campendonk, die lid was van de expressionistische kunstenaarsgroep ‘Der Blaue Reiter”. De invloed van Campendonck op de verdere ontwikkeling van Dick Zwier is onmiskenbaar geweest.
Dick Zwier was lid van de groep Amsterdamse Realisten. In 1952 werd Dick Zwier lid van de in dat jaar opgerichte Vereniging van beoefenaars der Monumentale Kunsten.
Het werk van Dick Zwier, bestaande uit schilderijen, aquarellen, tekeningen en muurschilderingen, toont een voorkeur voor motieven die zich goed leenden voor een geometrisch opgebouwde compositie. Inspiratie ontleende hij uit thema’s, afkomstig de havens van zijn geboorteplaats (trawlers, steigers, masten en kranen, droogdokken en gebouwen. Vooral in zijn latere periode grijpt hij terug op zijn schilderijen van daken, Nu echter isoleert hij de daken met hun puntige hoeken geheel en reduceert ze tot geometrische vormen.
Werk van hem bevindt zich o.a. in het Stedelijk Museum van Amsterdam.
