Boeren in staatsdienst
het verhaal achter de BIEB-bedrijven in Flevoland

In aflevering 274 van ‘Dronten Toen’ heeft Kees Hermus een artikel gepubliceerd over bedrijven in eigen beheer.

Bij de verpachting van de boerenhoeven in de Noordoostpolder en Oostelijk Flevoland is niet alles verpacht aan boeren, die er een zelfstandige onderneming van maakten. Sommige bedrijven wer-den bestempeld als ‘Bedrijven in eigen beheer’ oftewel: ‘BIEB bedrijven’. Dat wil zeggen, dat de boer in kwestie geen zelfstandige ondernemer was, maar boer met een vast inkomen betaald door de Staat.

Tijdelijk in staatsdienst
Men ging dan wel uit van de gedachte, dat deze bedrijven tijdelijk in staatsdienst functioneerden of wel dat er een blijvende vorm van staatsbedrijfsvoering werd gevoerd. Maar in de IJsselmeer-polders was het in het begin de bedoeling, dat deze permanent door de Staat werden geëxploi-teerd.

In de IJsselmeerpolders werden 5 fruitteelt, 72 akkerbouw- en gemengde bedrijven als staatsbedrijf geactiveerd. In de Wieringermeer en de Noordoostpolder vielen deze bedrijven onder het Ministerie van Financiën, maar in Oostelijk Flevoland weer onder het ministerie van Verkeer en Waterstaat. Het is niet duidelijk waarom dat niet allemaal onder één ministerie viel. Als richtlijn hanteerden beide ministeries dat 4 á 5% van de totale uitgifte, BIEB bedrijven dienden te zijn.

Verpachte boerderijen
De BIEB bedrijven werden zo ingericht, dat ze qua bedrijfstype, grootteklasse en grondsoort zoveel mogelijk moesten lijken op de in de omgeving verpachte boerderijen. En hier ligt de kiem van de achterliggende gedachte van die BIEB bedrijven: de overheid wilde achtergrondinformatie vergaren en daar waren meerdere redenen voor.

Een reden is, dat deze bedrijven gegevens moesten verschaffen en inzichten dienden op te leveren omtrent de invloeden en algemene economische ontwikkelingen van de bedrijven. Op deze wijze kreeg men een indruk of men met de uitgiftes van de verschillende type landbouwbedrijven op de goede weg was of dat men aanpassingen moest doen in het beleid bij toekomstige uitgiftes.

Accentverschuivingen
Een andere reden was, dat er voortdurend accentverschuivingen in de landbouw hadden plaatsgevonden ten behoeve van een zo hoog mogelijke productie van de gewassen door toenemende mechanisering en gebruik van kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen. Men wilde monitoren of er evenwicht was in de toediening van hulpstoffen en opbrengsten en de kwaliteit van de geproduceerde gewassen.

Met de vrijkomende gegevens kon men de waarde van de gronden en gebouwen bepalen, die nodig waren voor het ‘landbouwkundig voortbrengingsproces’. De rentmeesters, in dienst van het Rentambt, dat weer ressorteerde onder het ministerie van Financiën, konden op die wijze goed met hun pachters communiceren over de verschillende bedrijfseconomische aspecten.

Overnemen
Kortom, de gegevens werden gebruikt voor het algemeen landbouwkundig-economisch onderzoek. Toch beëindigde de Staat de BIEB in 1984 en konden de BIEB-bedrijfsleiders hun bedrijf in pacht overnemen.

Bron: Het Flevolands Archief

www.historischdronten.nl