Scheepswrakken Flevoland
In Flevoland ligt het grootste “scheepskerkhof” op land ter wereld. Voordat ons gebied werd ingepolderd en de Afsluitdijk werd aangelegd, bevond zich hier open water. In de Middeleeuwen heette dit water Almere. Toen het later uitgroeide tot een grote binnenzee, kreeg het de naam Zuiderzee.
De scheepswrakken die in Flevoland zijn gevonden stammen uit ongeveer 1200 tot 1900. Waar het huidige IJsselmeer nu een scheiding vormt, was de Zuiderzee vroeger juist een belangrijke vaarroute. Veel handel en vervoer verliep via het water, waardoor er duizenden schepen rondvoeren. Bij plotselinge stormen konden schepen vergaan. De wrakken zonken in de zachte kleibodem en raakten in de loop van de tijd bedekt door nieuwe lagen sediment.
Tot nu toe zijn in Flevoland ongeveer 450 wrakken ontdekt. De vindplaatsen worden vaak gemarkeerd met een paal. Een deel ervan is onderzocht door archeologen. Omdat schepen vaak door een ramp zijn gezonken, liggen veel voorwerpen nog op hun oorspronkelijke plek. Daardoor kunnen onderzoekers een goed beeld krijgen van het leven aan boord. Elke zomer voert de International Fieldschool for Maritime Archaeology Flevoland opgravingen uit, waarbij ook publieksdagen worden georganiseerd.
Betreft op zichzelf geen scheepswrak, maar de vondst van een houten kerkkapconstructie. circa 1500 (© mass.cultureelerfgoed.nl ea.)
In de omgeving van Lelystad zijn 53 locaties met scheepsresten bekend, waarvan enkele nog onder water liggen in het Markermeer en het IJsselmeer. Vermoedelijk bevinden zich daar nog meer wrakken. Ongeveer de helft van de gevonden schepen is inmiddels opgegraven of verwijderd, terwijl twee wrakken in de bodem zijn bewaard.
De gevonden schepen hadden verschillende functies. Veel waren vrachtschepen, variërend van kleine boten voor bijvoorbeeld turf- of afvaltransport tot grotere tjalken en pramen. Daarnaast zijn er vissersschepen gevonden, herkenbaar aan een bun: een waterruimte in het ruim waarin vis levend kon worden bewaard. Ook is er een zeer groot schip ontdekt dat mogelijk een VOC-handelsschip was.
Klik op de vliegtuigjes of scheepjes voor meer informatie :
Colofon
Emmeloord.info heeft zelf niet met een schepje in de polderklei gegraven.
Deze getoonde informatie komt van de website verganeschepen.nl
Toen deze website in verval dreigde te raken heeft emmeloord.info gevraagd de informatie te mogen tonen. Die toestemming is gegeven.
Eind 2019 is de verouderde database Vergane Schepen overgezet naar een nieuwe digitale omgeving. Inmiddels zijn deze wrakgegevens opgeslagen in MaSS. (Een samenwerkingsverband tussen Batavialand en RCE)
Vliegtuigen
Naast scheepswrakken zijn ook vliegtuigwrakken aangetroffen in onze voormalige zeebodem.
Archeologen vinden eeuwenoude kerkkap terug in Almere
Artikel in Almere Deze Week
24 augustus 2023,
Bij het doen van booronderzoek in Almere Pampus hebben archeologen een middeleeuwse houten kerkkapconstructie opgespoord. Het gaat om een unieke vondst van een ‘bouwpakket’ van minstens tachtig balken die samen een kap vormen van ongeveer 9 bij 22 meter. Vermoedelijk was het in de 15e eeuw over het water onderweg naar Franeker, maar is de lading tijdens de reis van boord gevallen of met het schip vergaan.
De onderdelen behoren tot een kerkkap van een type kerk dat in westelijk Nederland en in Friesland in die tijd veel werd gebouwd. In de Middeleeuwen was het gebruikelijk dat een dergelijke houtconstructie niet op de bouwwerf maar elders werd gefabriceerd en daarna per schip getransporteerd werd.
In Almere Pampus zijn in de jaren ’80 op één kavel de resten van tenminste drie scheepswrakken gevonden, evenals de onderdelen van de middeleeuwse kerkkap. Deze is toen herbegraven, maar sindsdien was onduidelijk waar. Er was een vermoeden dat de kerkkap in de omgeving van de eerder gevonden scheepswrakken zou liggen, dat is dus nu bevestigd.
Rijke maritieme vindplaats
Yftinus van Popta, maritiem archeoloog en projectleider bij RAAP, deed onderzoek in opdracht van de gemeente en legde de puzzelstukjes bij elkaar. Op basis van oude luchtfoto’s, overzichtstekeningen en beschrijvingen van de toenmalige archeologen kreeg hij een vermoeden waar de herbegraven kerkkap zou moeten liggen. Op die plek werd vervolgens een booronderzoek uitgevoerd. Daarbij werd al snel op plastic en hout gestuit, precies zoals verwacht, want op oude foto’s was te zien dat de kerkkap was herbegraven en afgedekt met landbouwplastic. “Een bijzondere vondst op een fascinerende plek, één van de rijkste maritieme vindplaatsen van heel Flevoland. Het is uniek om een houten kerkkap als scheepslading in z’n geheel nog terug te kunnen vinden. Als de balken in goede staat zijn zou je het bij wijze van spreken nu nog in elkaar kunnen zetten zoals toen de bedoeling was en dat is heel bijzonder.”
Bodemarchief
Wouter Smith, beleidsadviseur archeologie bij de gemeente Almere: “Wat we in Almere Pampus vinden vertelt ons veel over hoe het hier was in de tijd dat hier nog geen land was en mensen voornamelijk het water gebruikten om zich te verplaatsen en handel te drijven. Je kunt je ook voorstellen dat er weinig andere mogelijkheden waren om zo’n zware lading te transporteren, vervoer over water was de beste optie. Deze vondst bevestigt nog maar eens de rijkdom van ons bodemarchief, daar sta je niet altijd bij stil als inwoner van een jonge stad.”
Vervolgonderzoek
De gemeente gaat aanvullend onderzoek doen om de precieze datering van het hout te kunnen bepalen en te bevestigen dat de balken ook daadwerkelijk op deze plek liggen. Zo hopen de onderzoekers ook meer duidelijkheid te krijgen over de geschiedenis van de lading en het schip waarmee het vervoerd werd. Wanneer het vervolgonderzoek plaatsvindt wordt later bekend. Het onderzoek wordt uitgevoerd door archeologisch bureau RAAP in opdracht van de gemeente Almere. Aanleiding voor het archeologisch onderzoek is het voornemen van de gemeente om woningen te bouwen in Almere Pampus.
Reconstructie kerkkap (Bron: Jan de Rode)