- Titel: Drie Muzen
- Kunstenaar: Jan Bons
- Plaats: Achterkant Theater
- Materiaal: koper
- gewicht: 700 kg
- Geplaatst: 1953
Over het kunstwerk
In 1953 is Hotel-restaurant-theater ’t Voorhuys gebouwd.
Het complex bestaat uit de drie delen
- Hotel – restaurant
- Beurszaal
- Theater
De percentageregeling was sinds 1951 ook in Noordoostpolder van kracht. Dat betekende dat 1,5 % van de bouwsom van rijksgebouwen kon worden gebruikt voor het verschaffen van een opdracht aan een beeldend kunstenaar.
Dit werd aangegrepen om het complex zowel van binnen als buiten van kunst te voorzien.
- Interieur ’t Voorhuys
- Stoep entree beurszaal – theater
- plastiek op luifel entree (Drie Muzen)
Interieur
Er was niet alleen geld en gelegenheid voor een kunstwerk boven de entree van de schouwburg, ook het interieur van de schouwburg en beurszaal werden door kunstenaar Lex Horn verfraaid met een serie monumentale ramen. Na diverse verbouwingen zijn deze ramen verdwenen. Er zijn nog twee ramen in het bezit van het Muzisch Centrum.
Stoep entree
Mercuriusfiguur
Beneden, in de stoep, is een mozaiëk gelegd, dat een Mercuriusfiguur voorstelt.
Samen brengen deze symbolen de functies van het gebouw, bestemd voor cultuur en handel, goed tot uitdrukking.
Plastiek
De Drie Muzen
Voor de buitenkant van het gebouw werd de kunstenaar Jan Bons uit Amsterdam benaderd.
De entree naast het restaurant bood toegang aan zowel het theater als de beurszaal en kreeg een rood-koperen beeld.
In het schetsboekje van Jan Bons is te zien hij een beeld voor ogen had die uit drie figuren zou bestaan, verbeeldend:
- Toneel
- Muziek
- Dans
Bij de opening in 1953 noteert de krant:
Het plastiek, de ontspanning inde Noordoostpolder voorstellend, is meer een compositie van beweging suggererende vormen dan een uitbeelding van bepaalde figuren. Toch valt het niet moeilijk, er een gitarist, een fluitist en een gymnast in te herkennen, op een voetstuk dat een vis en golven laat zien.
De kranten noemde het kustwerk: ‘de ontspanning in de Noordoostpolder’
Toch wordt het kunstwerk de ‘Drie Muzen’ genoemd. Waarom is mij nog niet geheel duidelijk.
Het thema Griekse mythologie is ver weg.
Bekende ansichtkaart, maar
deze is wel zeer speciaal: verstuurd naar Jan Bons.
In de krant
Op de luifel van het nieuwe Beursgebouw „’t Voorhuys” te Emmeloord wordt een beeldengroep in rood plaatkoper aangebracht, ontworpen door de kunstenaar Jan Bons te Amsterdam. Hier ziet u de heer Bons rechts aanwijzingen geven aan de smid die het laswerk verricht. Het plastiek, de ontspanning inde Noordoostpolder voorstellend, is meer een compositie van beweging suggererende vormen dan een uitbeelding van bepaalde figuren. Toch valt het niet moeilijk, er een gitarist, een fluitist en een gymnast in te herkennen, op een voetstuk dat een vis en golven laat zien. Wanneer mettertijd het roodkoper door oxydatie een groene kleur heeft gekregen, zal het goed contrasteren met het gebouw.
Beneden, in de stoep, is een mozaiëk gelegd, dat een Mercuriusfiguur voorstelt. Samen brengen deze symbolen de functies van het gebouw, bestemd voor cultuur en handel, goed tot uitdrukking.
Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant
19-12-1953
Verstopt
Er is tegenwoordig weer discussie over de locatie van dit kunstwerk.
Het is na de 4 Leeuwen toch ons eerste echte kunstwerk.
Vanaf 1953 stond het prominent boven op de ingang van de schouwburg.
Bij de verbouwing van ’t Voorhuys in 1995 is het kunstwerk verplaatst naar de achterzijde van het gebouw, op de artiesten foyer. Dat leek in eerste instantie nog niet eens zo gek.
Maar na de uitbouw van het complex met bioscoop en casino in 2009 wordt het object volledig weggedrukt. Dat het werk nu op deze plek niet tot zijn recht komt, ontkend niemand.
Het is een lelijk hoekje Emmeloord
Toenmalig wethouder Leo Voorberg (VVD) heeft toegezegd dat het werk weer naar de voorkant zou verhuizen. Het nieuwe moderne lichtkunstwerk van Herman Kuijer voor de ingang contrasteert nu echter teveel.
Over de kunstenaar
De Nederlandse grafische vormgever Jan Bons speelde een cruciale rol in de ontwikkeling van modern Nederlands grafisch ontwerp door zijn heldere, beeldrijke affiches die telkens opvielen door hun hoge beeldende kwaliteit en zeggingskracht. Jan Bons was een zeer veelzijdig kunstenaar. Hij ontwierp ook Nederlandse postzegels en boekomslagen.
Opleiding
Jan Bons werd op 2 april 1918 in Rotterdam geboren. Bons bezocht de academie in Den Haag en de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam. In Amsterdam ontmoette Jan Bons zijn latere collega’s Otto Treumann en Benno Premsela.
Weerbare democratie
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vervalste hij persoonsbewijzen en illustreerde en drukte Jan Bons clandestiene uitgaven met verhalen van Franz Kafka. Na de oorlog werd hij door Willem Sandberg van het Stedelijk Museum in Amsterdam uitgenodigd deel te nemen aan de tentoonstelling ‘Weerbare democratie’. Hierdoor kwam hij in contact met architect Gerrit Rietveld, wat resulteerde in een samenwerking tot aan de dood van Rietveld in 1964.
Veelzijdig kunstenaar
Jan Bons was een zeer veelzijdig kunstenaar. Hij beoefende vele disciplines: hij schilderde, tekende, ontwierp exposities, maakte beelden en grafische ontwerpen. De affiches van Jan Bons werden een begrip. De boodschap werd met eenvoudige middelen indringend gebracht. Bons maakte onder meer affiches voor het International Documentary Festival (IDFA) en toneelgroep De Appel. Daarnaast ontwierp hij talrijke boekomslagen.
Affiche Galerij
Onder de naam De Affiche Galerij werkte Jan Bons later met zijn zoon Jeroen. Bons ontwierp ook een aantal jaren de relatiekalender van Van Ommeren Tankvaart, die verschillende malen de eerste prijs behaalde in de Graficus Kalenderwedstrijd.
Fijnzinnigheid
Respect voor het grafisch ontwerpen als vak gecombineerd met een groot gevoel voor kleur en nuance en een van nature aanwezige grote fijnzinnigheid maakten dat Jan Bons een heel bijzondere plaats innam in de wereld van het Nederlandse grafisch ontwerpen.
Postzegels
Bons ontwierp ook postzegels. Voorbeelden hiervan zijn de serie ‘Moderne Kunst’ (1988), ‘H.N. Werkman’ (1995) en de ‘Gecombineerde uitgifte’ uit 1995 over de Tweede Wereldoorlog, de Bevrijding en de Verenigde Naties.
Piet Zwart-prijs
Jan Bons werd in 2003 onderscheiden met de Piet Zwart-prijs. In het juryrapport schreef de commissie, dat Jan Bons van onschatbare waarde is geweest voor het Nederlandse grafische ontwerp: “De ontwerpen kenmerken zich door een opvallend hoge beeldende kwaliteit. Zijn affiches zijn elke keer weer een verrijking van het straatbeeld.”
Overlijden
Jan Bons overleed op 22 november 2012 op 94-jarige leeftijd in Amsterdam. Zijn nalatenschap wordt beheerd door Stichting Jan Bons Erfgoed, die soms tentoonstellingen en herdenkingen organiseert.
Bron: https://www.absolutefacts.nl/biografie/data/bonsjan1918.htm
Naar buiten
Wishful future
In 2024 is opnieuw het plan ter tafel gekomen om Het Muzisch Centrum en de Bibliotheek naar het centrumplein De Deel te verhuizen.
In het onderzoeksrapport van bbn adviseurs zag ik een leuk plaatje:
De drie muzen, die al jaren naar de achterkant van het theater zijn verbannen, is weer teruggeplaatst naar de entree van het theater. Een breed gedragen en gekoesterde wens van veel Emmeloorders.
Eerdere schetsen
Ik heb het originele schetsboekje en de aantekeningen van Jan Bons mogen doorbladeren.
Daarin zie ik dat hij als vertrekpunt beslist geen Grieks mythologische figuren in gedachte had, maar de basis-functionaliteiten van de gebouwen ’t Voorhuys / beurs / schouwburg :
- toneel
- muziek
- en dans
De naam ‘de ontspanning in de Noordoostpolder‘ is wat dat betreft treffend.
