Kadoelerkeersluis
Een sluis regelt de waterkering tussen twee wateren.
De Kadoelerkeersluis (Kraggenburg) regelt de waterkering tussen het Zwarte meer en het Kadoelermeer.
Het ‘Zwarte Water’ stroomt uit in het Zwarte Meer om vervolgens door te stromen via het Ketelmeer naar het IJsselmeer.
Bij aanhoudende Noord-Wester wind zal het water vanuit het IJsselmeer opstuwen richting Ketelmeer.
Het water kan dan niet weg. De stroomrichting kan zelfs omkeren naar het Zwarte water toe. Foute boel !
Daar zijn de dijken in het Kadoelermeer richting Vollenhove / Blokzijl niet op berekend.
Bij normaal weer staat de sluis open en is vaarverkeer mogelijk.
Bij sluiting van de Kadoelerkeersluis is de Kop van Overijssel en dus het achterliggende gebied beschermd tegen overstromingen.
Bij een voorspelde waterstand van 1.00 meter boven NAP moet de Kadoelerkeersluis dicht.
Dan werkt de sluis als een dijk die het water tegenhoudt.
Een paar keer per jaar test het waterschap (eigenaar van de Kadoelerkeersluis) de schuifdeuren en zorgen we ervoor dat alles soepel werkt.
Als ook de Balgstuw (2002) bij Ens opgeblazen wordt, moet het water in dit Zwarte Water nauwlettend in de gaten gehouden worden.
De historische waarde van de Kadoelerbrug
Bron: https://www.sweco.nl/portfolio/renovatie-kadoelerbrug/
De Kadoelerbrug, uniek door zijn ontwerp als verkeersbrug met keersluis, draagt een aanzienlijke historische waarde. De brug was essentieel voor de drooglegging van de Noordoostpolder, een sleutelproject binnen de Zuiderzeewerken. Gebouwd in 1940 met materialen uit de Tweede Wereldoorlog, zijn zowel de brug als de sluis vrijwel geheel authentiek gebleven. Slechts minimale moderniseringen zoals afstandsbediening. De sluis speelt nog steeds een cruciale rol in de waterhuishouding van de omliggende randmeren.
Respect voor het verleden
De wens van de gemeente Noordoostpolder is om de brug te renoveren met behoud van haar authentieke karakter en rijke historie. Dit betekent dat bij het inzetten van innovatieve technieken en materialen, rekening moet worden gehouden met de beperkingen van de bestaande constructie. Onze experts voeren daarom een grondige inspectie van de brug uit, analyseren de huidige constructie en vertalen de projectdoelstellingen naar een technisch schetsontwerp (SO) inclusief kostenraming. Vervolgens werken we het ontwerp verder uit met de nog te selecteren bouwteamaannemer tot een definitief ontwerp (DO/UO) inclusief de bijhorende contractstukken. De daadwerkelijk renovatie van de brug begint in 2026.
“We moeten speciale ingrepen bedenken in onze voorbereiding van de renovatie, zodat nieuwe schepen gebouwd door de nabijgelegen scheepswerf Royal Huisman de Kadoelerbrug kunnen blijven passeren. Dit vormt een extra uitdaging naast het streven om dit bijzondere historische bouwwerk op een zo duurzame mogelijke manier toekomstbestendig te maken.” – aldus Klaas de Boer, senior projectleider bij Sweco.
Duurzaam, circulair en digitaal
Bij het ontwerp van de renovatie van de Kadoelerbrug passen we diverse duurzame, circulaire en digitale technieken toe. Voor het materiaal kijken we naar de 10R ladder voor circulariteit: Refuse, Reduce, Rethink, Re-use, Repair, Refurbish, Remanufacture, Repurpose, Recycle, Recover. Hiermee zorgen we dat het vrijkomend materiaal opnieuw gebruikt wordt, of een andere waardevolle bestemming krijgt. Hierdoor werken we nu het ontwerp uit met een refurbished onderbouw ofwel een versterkte bestaande onderbouw.
Ook onderzoeken we direct de mogelijkheden voor demontabel bouwen. Mocht de brug in de toekomst op deze plek niet meer nodig zijn, kan deze op een andere locatie ingezet worden. Om ons ontwerp te optimaliseren en dit renovatieproject zo efficiënt mogelijk te laten verlopen gebruiken we BIM (Building Information Modeling).
Onderdeel van landelijke vervangings- en renovatieopgave
De renovatie van de Kadoelerbrug is onderdeel van de immense vervangings- en renovatieopgave (V&R opgave) waar Nederland voor staat. Duizenden infrastructurele objecten, gebouwd in de naoorlogse periode, naderen het einde van hun levensduur en vereisen dringend onderhoud. De belasting door veel intensiever gebruik dan ooit gedacht én de impact van klimaatverandering, zoals hoogwater en verdroging, maken deze opgave extra urgent. Deze renovatie van de Kadoelerbrug toont aan hoe Sweco’s experts, midden in één van de grootste onderhoudsuitdagingen in de Nederlandse geschiedenis, unieke historische werken kunnen behouden en versterken voor de toekomst.
“Integrale samenwerking is de sleutel tot het succes van dit project. We zijn erg tevreden met de samenwerking met Sweco.” – Aldus Gerrit Taal, Gemeente Noordoostpolder
Hevelhuisje Kadoelen/Leijnse
De hevel Kadoelen op de Kadoelerdijk is een traditioneel uit baksteen opgetrokken gebouwtje. In het huisje staat een bijzondere pomp voor de aandrijving van de hevel. De pomp stamt uit de vijftiger jaren en is afkomstig uit de Verenigde Staten. Het hevelhuisje dient om water uit de Vollenhoverkanaal in te laten in de Noordoostpolder.
De pomp is aan vervanging toe, maar dat is niet mogelijk. Daarom wordt dit huisje een cultureel monument en wordt er 100 meter verderop een nieuw hevenhuisje gebouwd.
Dit hevelhuisje voorziet in de waterbehoefte van een relatief klein wateraanvoergebied dat door de zandige bodem sterk aan uitzijging (het ‘weglekken’ van water door de doorlatende zandbodem) onderhevig is. Het hevelhuisje op de Kadoelerdijk is een van de twee nog originele bakstenen hevelhuisjes.
Vanwege de bijzondere cultuurhistorische waarde heeft Waterschap Zuiderzeeland besloten om de hevel Kadoelen te renoveren als watererfgoedobject en een nieuwe hevel te plaatsen die de functie van de oude hevel overneemt.
Het huisje heet sinds 30 januari 2015 ‘Leijnse – Hevel’
Foto en film : Nick van Dokkumburg
